خون شهدا شکافهای اجتماعی را به حاشیه راند / هویت ملی به «ابر هویت» تبدیل شد
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، چهارمین نشست از سلسله نشستهای «تبیین شاخصهای قدرت نرم تمدنی جمهوری اسلامی ایران در دوران رهبری سوم» با محوریت «ساحت جامعهشناختی، فرهنگی (سرمایه اجتماعی و هویت)» ظهر پنجشنبه در سالن شهید دهقانی این خبرگزاری برگزار شد.
حجتالاسلام عباس ابراهیمی، دبیر شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی، در این نشست به بررسی شکافهای اجتماعی و الزامات ترمیم آنها در مسیر قدرتیابی تمدنی پرداخت.
بعثت اجتماعی و حضور متکثر مردم
دبیر شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی با توصیف حضور اخیر مردم در خیابانها و صحنههای اجتماعی به عنوان یک بعثت اجتماعی، افزود: در این روزها شاهد حضور مردمی با گرایشهای فکری، فرهنگی و اجتماعی متنوع و متکثر هستیم که در یک میدان مشترک حضور یافتهاند. این حضور که امتداد آن را در حتی بیرون جفرافیای ایران نیز میتوان مشاهده کرد، هدفی واحد دارد و آن دفاع از ایران اسلامی عزیز و حفظ امنیت و تمامیت سرزمینی است.
وی تصریح کرد: این حضور باشکوه توانسته است حضوری ایجاد کند که شکافهای فرهنگی و اجتماعی را به حاشیه ببرد. عمده این شکافها پیشتر در بستر روایتهای رسانههای معاند القا و باورپذیر شده بودند، اما امروز شاهد عبور جامعه از این بحرانها هستیم.
هویت ملی؛ ابرهویت حلکننده اختلافات
حجتالاسلام ابراهیمی با استناد به حدیث نبوی «حبالوطن منالایمان» بیان کرد: امروز معنای وطنی که منبعث از هویت ایرانیت و اسلامیت است، به خوبی شناخته میشود. ما امروز شاهد شکلگیری یک «ابر هویت» هستیم که شکافهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را در خود حل کرده است. امروز هویتی داریم که حوزه آن شامل تمام ایرانیان میشود.
وی ادامه داد: البته ما منکر تفاوتهایی که در جامعه وجود دارد نیستیم. برخی تفاوتها ممکن است منجر به صفبندیهایی در قالب اعتراض شود (با تفکیک میان اعتراض سازنده و اغتشاش)، اما امروز هویت ملی چنان قدرتی دارد که بر شکافهای اجتماعی غلبه کند و ظرفیتی را نشان میدهد که توان عبور جامعه از بحرانها را در برنگاههای تاریخی دارد و اختلافات و تفاوتهای اجتماعی را کنار میزند.
پیامدهای شکاف اجتماعی و نقش رسانه
عضو هیات علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با تعریف سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از موضوعات پرکاربرد در حوزهی علوم اجتماعی، اما در خصوص ابعاد نظری و تحربی آن کم کار شده است. بیان کرد که حضور مردمی که تمام تحلیلها و معادلات دشمن را برهم زد، نیازمند پژوهشهای علمی دقیق است.
وی به پیامدهای شکاف اجتماعی اشاره کرد و افزود: نخستین پیامد، از بین رفتن اعتماد میان مردم است. پیامد دوم، ایجاد بیاعتمادی به نهادهای حاکمیتی است. پیامد سوم، از بین رفتن سرمایه عظیم اجتماعی است و پیامد چهارم این است که تفاوتها را به تقابل تبدیل میکند، بهویژه در سبک زندگی که این تفاوتها ظزفیتی بیشتری برای تبدیل شدن به تقابلها دارد
حجتالاسلام ابراهیمی عضو شورای تخصصی حوزوی در بخش دیگری از سخنان خود به مقوله رسانه پرداخت و گفت: در جنگ اخیر، جریان دیپلماسی مسیر را به خوبی طی کرد، اما پیوست رسانهای مناسبی که رسالت اصحاب رسانه ای کشور است مشهود نبود، علیرغم وجود تلاشهایی قابل تقدیر ، ما به این نکته هم باید توجه داشته باشیم که در دنیای امروز ظرفیت عمده رسانهای در اختیار جریان باطل است و امکانات فراوانی دارند. نماینده طلاب و فضلای استان بوشهر در مجمع نمایندگان حوزه علمیخ قم بیان داشت: مردم امروز مبعوث شدهاند و معنایی با حضور مردم شکل میگیرد که توصیف و انتقال دشوار است اما چون در بستر و ظرف و زمان تحقق ان هستیم ان را درک میکنیم.
رابطه معکوس شکاف و سرمایه اجتماعی
وی با تبیین رابطه میان شکاف اجتماعی و سرمایه اجتماعی خاطرنشان کرد: رابطهی معکوسی بین این دو وجود دارد. سرمایه اجتماعی ظرفیتی است که هرچه تقویت شود، توان تمدنی ما تقویت میشود. بنابراین، کاهش شکافها و افزایش همبستگی، مستقیماً منجر به ارتقای سرمایه اجتماعی و در نتیجه قدرت تمدنی خواهد شد.
تأکید قرآن بر قدرت نرم
حجتالاسلام ابراهیمی نظام جمهوری اسلامی را منبعث از مباحث دینی دانست و گفت: قرآن کریم درباره قدرت، علاوه بر غلبه نظامی ومادی ، به قدرت بر دلها توجه دارد که همان قدرت نرم است. این نوع قدرت پایدار است و تمدن ایجاد میکند.
وی با اشاره به مولفههای قدرت تمدنی، ایمان و عدالت را دو رکن اصلی آن برشمرد.
وی درباره مولفه اول، یعنی ایمان، گفت: ایمان منشأ آرامش در جامعه است. قرآن میفرماید: « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ». این ایمان را به وفور در حضور مردمی در جامعه میبینیم. امروز در کف جامعه نکات دینی مهمی دیده میشود، از جمله تقویت ایمان به خدا و استغاثه، انتظار و توجه به ظهور امام زمان (عج).
عدالت؛ قرار گرفتن هر چیز در جای خود
دبیر شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح مولفه دوم، یعنی عدالت، بیان کرد: عدالت یعنی هر چیز به جا و به اندازه است و به معنای تساوی مطلق نیست. ما اکنون به قدرت تمدنی رسیدهایم و برای اینکه این قدرت امتداد پیدا کند، با تکیه بر آیه شریفه « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ»، برای حفظ این جایگاه تمدنی عدالت رکن بسیار مهم و اصولی است. به هرمیزان عدالت در جامعهای حکمفرما باشد، آن جامعه از انسجام بیشتری برخوردار است و تقویت انسجام اجتماعی منتج به قدرت نرم میشود.
ویژگیهای قدرت نرم از منظر رهبر شهید انقلاب
حجتالاسلام ابراهیمی در پایان، نسبت قدرت نرم با تمدن انقلاب اسلامی را از منظر رهبر شهید انقلاب تشریح کرد و گفت: و یژگیهای قدرت نرم از منظر رهبر شهید انقلاب، قدرت نرم دارای سه و یژگی اصلی است: اولاً ارزشمحور است، ثانیاً هو یتمحور است و ثالثاً جذاب است و قابلیت همگرا یی دارد.
وی تأکید کرد: این سه و یژگی، قدرت نرم را به ابزار ی قدرتمند برا ی تداوم و پیشبرد اهداف تمدنی انقلاب اسلامی تبدیل میکند . حفظ ا ین هو یت ارزشمحور و جذاب، با محوریت مردم در شرایطی که دشمن در حال انجام شبیخون فرهنگی است، از ضروریترین مطالبات دوران رهبری سوم محسوب میشود .